Kościół to słowo, które może mieć dwojakie znaczenie – fizyczne i duchowe. W pierwszym chodzi oczywiście o sam budynek świątyni, w której oddaje się cześć Bogu, Jezusowi Chrystusowi, Duchowi Świętemu oraz Maryi. To zdecydowanie najważniejsze postacie dla każdego katolika. Ponadto właśnie tutaj przyjmuje się sakramenty, takie jak chrzest, komunia święta, pokuta, bierzmowanie, małżeństwo, czy kapłaństwo. Drugie znaczenie odnosi się do zgromadzenia wiernych, tego, że tworzą oni wspólnotę kościoła, są apostołami różańca i Pisma Świętego, dążąc do zbawienia.
Jakie rodzaje kościołów występują we wspólnocie rzymskokatolickiej?
- Kościoły parafialne – czyli te, które najlepiej znamy, odpowiadają one za życie duchowe na danym obszarze. Jest to siedziba danej parafii i miejsce spotkań miejscowych wiernych na modlitwie.
- Kościoły kolegiackie – charakterystyczne jest tu, że przy takim kościele działa kapituła zakonna.
- Kościoły zakonne – takie, na którymi czuwają zakony.
- Kościoły katedrialne, czyli inaczej katedry – są one głównymi kościołami biskupów diecezjalnych.
- Archikatedry – główne kościoły arcybiskupów.
- Bazyliki – tego rodzaju świątyniom Stolica Piotrowa nadała specjalne znaczenie. Znajdują się pośród nich bazyliki mniejsze i większe, mogą być przeznaczone dla Ojca Świętego lub wyznaczonych Prałatów. Inny podział wyróżnia bazyliki patriarchalne dla prałatów oraz papieskie dla Ojca Świętego. Są to świątynie wielonawowe.
Budowa nowego kościoła – kiedy ma miejsce?
Aby powstał nowy kościół, jako budynek konieczna jest zgoda wydana przez biskupa diecezjalnego. Nie zawsze jednak jest to takie oczywiste i jeśli pojawia się inicjatywa zbudowania świątyni, brane są pod uwagę liczne czynniki. Nowy kościół musi bowiem stanowić odpowiedź na zapotrzebowanie wiernych, musi istnieć więc uzasadniona potrzeba jego wybudowania. Biskup zweryfikuje również, czy wspólnota, która chce postawić kościół będzie posiadała odpowiednie środki do zaspokojenia jego potrzeb. Zanim zapadnie decyzja, biskup powinien ponadto skonsultować się z innymi duchownymi.
Jeśli nie ma żadnych przeszkód do budowy nowej świątyni, to zgoda ordynariusza musi zostać wydana na piśmie, wraz z szeregiem niezbędnej dokumentacji. Ponadto kościoły muszą powstawać za zgodą władz państwowych.
Kolejną kwestią związaną ze stawianiem nowego kościoła jest sama architektura, która musi uwzględniać normy architektoniczne, ale i liturgiczne, a także kierować się kanonem sztuki sakralnej. Należy również zwrócić uwagę na funkcjonalność samego budynku, który musi być przystosowany do odprawiania obrzędów liturgicznych, a także łatwo dostępny dla wiernych.
Nazywanie kościołów
Każdy kościół może posiadać jedno wezwanie lub tytuł. Może to być matka Boska, Trójca Święta, Duch Święty, Jezus Chrystus, archaniołowie, czy święci katoliccy. Aby można było go mianować nadaną nazwą koniecznie jest poświęcenie budynku przez biskupa pod danym wezwaniem.
Poświęcenie oraz pobłogosławienie kościoła
Aby w kościele mogły być odprawiane liturgie konieczne jest jego poświęcenie lub pobłogosławienie. Każda świątynia powinna zostać poświęcona. Jednak w przypadku kościołów katedralnych i parafialnych, zgodnie z prawem kanonicznym przysługuje szczególnie podniosły obrzęd, z rozbudowanym rytuałem. Dokonuje tego biskup diecezjalny. Poświęcenie powinno mieć miejsce w czasie Eucharystii, w dniu, w którym w ceremonii będzie mogła wziąć udział największa ilość wiernych. Poświęcenie kościoła wiąże się z określoną ceremonią, w związku z tym nie powinno odbywać się w czasie Bożego Narodzenia, Wielkanocy, czy też w inne dni Triduum Paschalnego.
W drugiej kolejności po samym budynku następuje święcenie ołtarza zgodnie z prawem kanonicznym. Jeśli kościół będzie w istotny sposób przebudowywany lub dojdzie do zmiany jego statusu, konieczne będzie ponowne poświęcenie.
Jeśli pojawi się sytuacja, w której kościół nie był jeszcze poświęcony, jednak ma być w nim sprawowana liturgia, to konieczne jest jego pobłogosławienie. Może to mieć miejsce w dowolny dzień, jednak wyjątek stanowią dni Triduum Paschalnego.
