Modlitwa różańcowa jest jedną z lepiej znanych, niesie w sobie pewne przesłanie, kontemplację, jest ukierunkowana na bliską rozmowę z Bogiem, Jezusem i Matką Bożą. Istniała od wieków i zawsze była uświęcona, ściśle związana z Pismem Świętym. Jednym z głównych skojarzeń dotyczących powstania różańca jest postać Świętego Dominika, który miał otrzymać go od Maryi w czasie objawienia. Ten rodzaj modlitwy jest silnie związany z zakonnikami i słowami „Nieustannie się módlcie”. Jak więc powstała i ewoluowała modlitwa różańcowa, do formy jaką znamy obecnie?
Uświęceniem modlitewnym obok Eucharystii było odmawianie Ojcze Nasz i modlitwa 150 psalmami, które praktykowali kolejno anachoreci, benedyktyni, cystersi i kartuzi. Z kolei u wschodnich Chrześcijan mogliśmy obserwować, jak wzrastali w tradycji medytacji i modlili się wielokrotnie powtarzając słowa z Pisma, takie jak: „Boże, wejrzyj ku wspomożeniu memu” czy „Panie Jezu Chryste, zmiłuj się nade mną”. Ważne było tu utrzymanie rytmu oddechu, ponadto bardzo często wykorzystywano kamyki, których celem była pomoc w skupieniu oraz zliczenie odmawianych powtórzeń.
Kolejny element do modlitwy różańcowej dołożyły zachodnie klasztory, które uczyły świeckich wiernych oraz analfabetów modlitw, które oparte były na pobożnych hymnach, Piśmie Świętym, jednak głównie na Modlitwie Pańskiej. Taka forma modlitwy wykorzystywana była również przez mnichów, którzy nawet w czasie wykonywania obowiązków i pracy fizycznej mieli możliwość odmówienia 150 modlitw, czyli dokładnie tyle, ile psalmów znajduje się w Psałterzu.
Zdrowaś Maryjo odmawiane 150 razy – symbolika różańca
Modlitwa medytacyjna połączona z kultem Maryjnym stawała się coraz popularniejsza. Warto jednak wiedzieć, że Ave Mario, czyli Zdrowaś Maryjo w obecnej formie, takiej jaką odmawiamy dziś, zaczęło się kształtować dopiero na przełomie XIII i XIV wieku. Właśnie wtedy doszło do połączenia słów pochodzących z Ewangelii, a dokładnie z Pozdrowienia Anielskiego w czasie Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny oraz słów Św. Elżbiety wypowiedzianych do nawiedzającej ją Matki Bożej. ostatni fragment został dodany w średniowieczu, kiedy ludność była dziesiątkowana przez epidemię „czarnej śmierci”. Wówczas dopisano słowa „nas grzesznych teraz i w godzinę śmierci naszej”.
Początkowo ilość odmawianych „Zdrowaś Mario” ewoluowała. Odmawiano 50 lub 100 razy. Jednak po pewnym czasie normą stało się 150 modlitw skierowanych bezpośrednio do Maryi.
Co wiemy o nazwie – różaniec? Historia różańca
Jeśli chodzi o pochodzenie samej nazwy „różaniec” (rosarium) również jest kilka hipotez. Jedna z nich związana jest z Dalekim Wschodem, gdzie w praktykach medytacyjnych, jako pomoc techniczną wykorzystywano sznur modlitewny. Japamala, to indyjskie słowo, oznaczające zbiór modlitw lub zbiór róż. Stosowano je, aby określić modlitwę z wykorzystaniem paciorków. Pojawiła się ona w VIII i IX wieku w Islamie, a następnie w XII i XIII również w chrześcijaństwie.
W zachodniej tradycji pojawia się legenda o cystersie, któremu w czasie objawienia Maryja przekazała, że zamiast wieńca kwiatów składanego u stóp jej figury, może składać wieniec róż w formie wielokrotnej modlitwy Ave Maria i będzie jej to milsze.
Powiązania pojawiły się w XV wieku. Połączono ze sobą powtarzanie formuł modlitewnych i rozważania dotyczące tajemnic życia Jezusa i Maryi. Uporządkowania dokonał jednak bretoński dominikanin bł. Alain de la Roche. Wziął on pod uwagę rozmaite tradycje oraz upowszechnił podział różańca na 15 dziesiątków. Nazwał go Psałterzem Jezusa i Maryi i podzielił na trzy części, po 5 dziesiątek każda. Odmawiane według schematu jedno Ojcze Nasz i dziesięć Zdrowaś Maryjo.
Również w XV wieku zaczynają się rozwijać bractwa różańcowe. Ich statut został opracowany przez przeora dominikańskiego kościoła św. Andrzeja z Kolonii w 1476 roku. Kolejnym ważnym elementem związanym z rozpowszechnianiem się modlitwy różańcowej jest jedne z pierwszych obrazów różańcowych, jaki znamy, powstał on około 1500 roku i przedstawia Maryję z Dzieciątkiem, które trzyma w rękach różaniec, obok nich klęczą św. Dominik oraz męczennik Piotr z Werony. Oprócz tego pod płaszczem Maryjnej opieki zgromadzeni są liczni duchowni i świeccy.
W XVI wieku żył niejaki kartuz Dominik z Prus. W związku z jego osobą zaczęła rozprzestrzeniać się legenda, która opowiadała o tym, jak św. Dominik otrzymał od Maryi sznur różańcowych pereł, które miały służyć mu jako broń w walce duchowej z herezją albigensów. W związku z tym przez bardzo długi czas pojawienie się i powstanie różańca było łączone właśnie ze św. Dominikiem, który miał go otrzymać od samej Matki Boskiej w czasie objawienia.
Sama modlitwa różańcowa i różaniec w swojej fizycznej formie powstał przez wieki. Jego geneza nie łączy się jednoznacznie z jedną osobą, czasem, czy konkretnym objawieniem. Można jednak dostrzec, że Zakon św. Dominika, znany jako wędrowni kaznodzieje, silnie przyczynił się do rozpowszechnienia tej modlitwy w Europie.
Sznur modlitewny i jego zatwierdzenie przez kościół – jak oficjalnie powstał różaniec?
Jednolity różaniec Najświętszej Maryi Panny został oficjalnie zatwierdzony przez papieża Piusa V w 1569 roku. Swoją drogą on również pochodził z Zakonu Dominikanów. Później ustanowił dzień 7 października Dniem Matki Boskiej Różańcowej, na pamiątkę zwycięstwa chrześcijan na Turkami w Lepanto.
Modlitwa papieży
Kolejni papieże chętnie odmawiali różaniec i polecali tę modlitwę innym. Z pozdrowieniem Maryjnym związani byli m.in. Leon XIII, Jan XXIII, Paweł VI czy Jan Paweł II. Szczególną rolę w genezie i znaczeniu modlitwy różańcowej odegrał papież Polak. W swoim liście Rosarium Virginis Mariae z 2002 roku uzupełnił ją dodając Tajemnice Światła.
Wyjątkowa modlitwa
Różaniec jest modlitwą stosunkowo prostą, jednak wyróżnia się wyjątkową głębią i dwupoziomową. Kwestia medytacyjna, czyli rytmiczne powtarzanie formuły, to specjalna technika modlitewna, w której rytm oraz melodyka całości sprawiają, że zarówno serce, jak i umysł mogą się oczyścić z natłoku myśli i uczuć i skoncentrować się na tym co Boże. Same słowa modlitwy Pozdrowienia Anielskiego sprawiają, że zagłębiamy się w życie Maryi i Jezusa, przeżywamy je, uczestniczymy w nim i lepiej poznajemy. Możemy odnosić rozważania do naszego życia i szukać odpowiedzi na nurtujące nas pytania, które w ten sposób z pewnością znajdziemy.
W czasie tej modlitwy rozmawiamy z przyjacielem, zawiązujemy relację, uczymy się i poznajemy, dzięki temu jesteśmy bliżej najważniejszych dla nas osób. Medytacja zaczerpnięta z kultury wschodu łączy się tu z kontemplacją życia Jezusa poprzez rozważanie tajemnic różańca, dotyczących poszczególnych wydarzeń z jego życia.
Tajemnice różańca świętego
Przez długi czas mieliśmy 15 tajemnic – radosne, chwalebne i bolesne. Później Jan Paweł II uzupełnił je jeszcze o tajemnice światła. Zwyczaj odmawiania różańca jest bardzo stary, dostrzegamy go już w okresie średniowiecznym. Modlitwa ta jest wieńcem z róż dla Matki Najświętszej, przeżywaniem życia Chrystusa.
Obecnie modlitwa różańcowa została podzielona w taki sposób, że każdego dnia odmawiamy pięćdziesiąt razy Zdrowaś Mario czyli 5 dziesiątek. Poszczególne tajemnice przyporządkowane są do konkretnych dni tygodnia. Rozważamy tajemnice radosne w poniedziałki i soboty, bolesne we wtorki i piątki, chwalebne w środy i niedziele i światła w czwartki.
Poszczególne tajemnice różańca są opowieścią o życiu Jezusa, określa się je często jako streszczenie Biblii i wskazanie nam jej najważniejszych, a może raczej wyjątkowych momentów związanych z misją Syna Bożego pośród ludzi.
