Biblia jest dla katolików Pismem Świętym, które opisuje naszą wiarę, a Nowy Testament życie i śmierć Jezusa Chrystusa. Jest ona dostępna w kilku różnych wydaniach. W naszym kraju zdecydowanie największą popularnością cieszy się przekład wydawnictwa Pallotinum, czyli Biblia Tysiąclecia. Właśnie z niej najczęściej korzysta się w Kościele Katolickim. Dostępne są jednak również inne tłumaczenia, a jednym z nich jest Biblia Gdańska — dowiedz się, jak Kościół katolicki postrzega takie inne przekłady?
Biblia Gdańska — przekład protestancki z 1632 roku
Jedno z najpopularniejszych polskich tłumaczeń protestanckich Pisma Świętego, nazywane Biblią Gdańską ukazało się 18 listopada 1632 roku. Ukazała się ona po raz pierwszy drukiem w Drukarni Hünefelda w Gdańsku, skąd pochodzi jej nazwa, Biblia Gdańska. Przez ponad 300 lat była ona obowiązującym przekładem dla wszystkich żyjących w Polsce protestantów.
W tym czasie kilka razy zmieniał się sposób, w jaki odbierano Nowy Testament w protestantyzmie, w związku z tym Biblia Gdańska przeszła dwie rewizje NT. Pierwsza miała miejsce w ówczesnym Królewcu w 1738 roku, a druga w Warszawie w 1881 roku. W tym czasie wielokrotnie ją wznawiano i dodawano do niej nowe części lub zmieniano te już istniejące.
Doskonałym przykładem jest dodanie w wydaniach z 1727-1728 roku glossów Marcina Lutra. W pierwszych wydaniach Biblii Gdańskiej znajdowały się również księgi, które przez katolików określane były jako deuterokanoniczne, co oznacza takie, które nie należały do Biblii hebrajskiej. W przeważającej większości były to księgi tzw. kanonu aleksandryjskiego, które określano mianem Septuaginta. Nazwa ta wynika z tego, że tłumaczenia miało dokonać 70 lub według niektórych źródeł 72 uczonych żydowskich w 70 dni.
Zdaniem uczonych przekład ten z pewnością znajdował się w Bibliotece Aleksandryjskiej. Pośród apokryfów, jakie zostały dołączone do pierwszej wersji Biblii Gdańskiej znalazły się:
- 3 Księga Machabejska — uznawana przez kanon prawosławny i mówiąca o prześladowaniach Żydów na terenie Aleksandrii za panowania Ptolemeusza IV Filopatora.
- 3 Księga Ezdrasza — uznawana w kanonie prawosławnym.
- 4 Księga Ezdrasza — uznawana przez rosyjski kościół prawosławny oraz kościoły koptyjskie jako Apokalipsę, która opisuje nadejście Mesjasza.
W roku 1975 ukazało się pierwsze wydanie Biblii Warszawskiej, co spowodowało, że Biblia Gdańska przestała być przekładem, który obowiązywał polskich protestantów. Miała ona jednak przez wieki takie znaczenie dla protestantów, jak dla katolików Biblia Jakuba Wujka.
Jak Kościół Katolicki postrzega Biblię Gdańską?
Jak już wiemy, jej pierwsze wydanie pojawiło się w XVII wieku. Z założenia miała mieć charakter ekumeniczny, jednak już krótko po jej wydaniu ówczesny papież Urban VIII wydał dokument, który zakazywał czytania Biblii Gdańskiej i jej rozpowszechniania. Jeśli ktoś nie podporządkowałby się w Kościele Katolickim temu nakazowi, to groziła mu klątwa — ekskomunika, co oznacza wykluczenie z Kościoła. Ten papieski dokument spowodował, że wiele egzemplarzy, które wydano, zostało zniszczonych.
Katolicka Biblia a temat Biblii Gdańskiej
W dzisiejszych czasach nie ma odgórnego zakazu z Kościoła Katolickiego dotyczącego czytania Biblii Gdańskiej. Oznacza to więc, że katolik może ją czytać. Konieczne jest jednak sięganie po nią ze świadomością, że znajdziemy w niej wiele różnic w stosunku do obowiązującego przekładu katolickiego. Nie znajdziemy w niej również wszystkich znanych nam ksiąg. Nie może ona być jednak używana w liturgii ze względu na występowanie niektórych rozbieżności.
Różnice pomiędzy Biblią Tysiąclecia a Biblią Gdańską
Biblia Tysiąclecia i Biblia Gdańska to dwie różne polskie wersje Pisma Świętego, które różnią się przede wszystkim stylem językowym i sposobem tłumaczenia. Oto kilka podstawowych różnic między tymi dwoma przekładami:
- Język: Biblia Tysiąclecia jest napisana współczesnym językiem polskim, podczas gdy Biblia Gdańska używa bardziej archaicznej polszczyzny, opartej na języku XVI-wiecznej Polski.
- Tłumaczenie: Biblia Tysiąclecia została przetłumaczona z oryginalnych tekstów hebrajskich i greckich przez zespół polskich biblistów, natomiast Biblia Gdańska została przetłumaczona z łacińskiego przekładu Biblii, tzw. Wulgaty.
- Tekst: W niektórych miejscach teksty obu Biblii różnią się między sobą. W przypadku Biblij Gdańskiej tekst jest bardziej zbliżony do łacińskiego oryginału niż do hebrajskiego czy greckiego.
- Wersety: Biblia Tysiąclecia zawiera wersety, co ułatwia odnalezienie konkretnych fragmentów, natomiast Biblia Gdańska nie posiada podziału na wersety.
- Zastosowanie: Biblia Tysiąclecia jest bardziej powszechnie stosowana w kościołach i jest uważana za bardziej współczesną wersję Pisma Świętego. Biblia Gdańska natomiast, ze względu na swoją archaiczną polszczyznę, jest zwykle stosowana tylko przez specjalistów i badaczy Biblii.
Ostatecznie, wybór między Biblią Tysiąclecia a Biblią Gdańską zależy od preferencji i potrzeb czytelnika.
